Werk maken van vrije tijd

Waarom zijn vakantieparken de laatste tijd zoveel in het nieuws?

Vakantieparken zijn de laatste tijd regelmatig in het nieuws. Onder andere FD, BNR, NOS, Binnenlands Bestuur en Pretwerk berichtten over ‘de onderkant van de markt’. Dankzij de vitaliteitsonderzoeken van ZKA krijgt ook het grote publiek voor het eerst de onderkant van de vakantieparken-markt scherp in beeld. Het vitaal houden van de sector is complex. Zo is een bepalende rol weggelegd voor de (vastgoed)markt. En meerdere overheidslagen en –afdelingen zijn betrokken: economisch, sociaal, ruimtelijk, veiligheid en communicatie. Op 29 november 2018 vindt de eerste Vakantieparken Top in Nederland plaats. In dit artikel worden sectorfeiten op een rij gezet en er worden oplossingen aangereikt om de sector gezond te houden.

Conclusies van de vitaliteitsonderzoeken van ZKA laten zien dat de overgrote meerderheid van de vakantieparken in Nederland uitstekend en zelfs in de (inter)nationale top presteert. Ondernemers investeren en vernieuwen volop. Maar de onderzoeken tonen ook aan dat de onderkant van de markt niet automatisch verdwijnt en dat er op veel parken allerlei vormen van huisvesting plaatsvindt. Merlijn Pietersma van ZKA noemt dit verschijnsel de verblijfsrecreatieparadox: “kansrijke vakantieparken ontwikkelen en vernieuwen volop en kansloze parken verdwijnen niet automatisch van het speelveld. Sterker nog, ze halen allerlei noodgrepen uit de kast om te overleven”.

Foto: Recreatiepark Ter Spegelt in Eersel. 5-Sterrencamping in Brabant. Foto van Vakantiepark Ter Spegelt. Een van de topcampings in Nederland.

Feit 1: Nederlandse vakantieparken in Europese top

Landelijk zijn er 4.300 campings en vakantieparken, campings met alleen jaarplaatsen niet meegerekend. ZKA heeft onderzoek gedaan op provincieniveau in onder andere Drenthe, Noord-Brabant, Zeeland, Limburg en Noord-Holland. In deze provincies is ongeveer de helft van alle campings en vakantieparken gevestigd. Uit deze onderzoeken blijkt dat 66% van de campings en vakantieparken recreatief functioneert. Omdat dit vaker grotere parken betreffen, vertegenwoordigen zij 85% van de eenheden (kampeerplaatsen, vakantiewoningen) op Nederlandse campings en vakantieparken. Een groot deel van deze parken is vitaal. Dat wil zeggen: ze beschikken over voldoende toekomstperspectief en kwaliteit in de recreatiesector. Nederland heeft zelfs de meeste topcampings en bungalowparken van Europa. Een ander deel heeft moeite om zich aan te passen aan de veranderende markt.

Feit 2: tegelijkertijd is 15% van de capaciteit niet toekomstbestendig

Uit de onderzoeken blijkt ook dat 34% van de campings en vakantieparken niet vitaal is. Dat wil zeggen: te weinig toekomstperspectief en te lage kwaliteit in de recreatiesector. Als we dat vertalen naar een landelijk beeld betekent het dat er bijna 1.500 parken niet vitaal zijn in Nederland. Aangezien het vaker om middelgrote vakantieparken en kleinere campings gaat, is een lager percentage, 15% van het aantal eenheden (kampeerplaatsen, vakantiewoningen) in Nederland niet vitaal. Dat komt overeen met tenminste 50.000 eenheden ofwel 250.000 bedden. Niet-vitale jaarplaatscampings zijn hierin nog niet eens meegeteld.

Praktijk: vakantieparken dragen bij aan oplossing huisvestingsprobleem

De praktijkervaring van ZKA is dat op ongeveer 60% van alle niet-vitale campings en vakantieparken huisvestingsvormen zoals permanente en tijdelijke bewoning en/of huisvesting van arbeidsmigranten voorkomt in mindere of ernstiger mate. Dat zijn ongeveer 900 parken, 32.000 eenheden, ofwel ongeveer 160.000 bedden. Dit zijn en worden in de praktijk geen recreatieplekken meer, maar in veel gevallen voldoen ze (potentieel) wel aan de maatschappelijke behoefte van huisvesting.

Foto: Niet-vitaal vakantiepark 

Hoe kan dit?

Veel (voormalige) vakantieparken gaan niet failliet vanwege het versnipperde eigendom van de grond en opstallen. Andere voormalige vakantieparken overleven door het aanboren van nieuwe huisvestingsmarkten zoals arbeidsmigranten en mensen die flexibele woonruimte nodig hebben. De behoefte van ‘een dak boven je hoofd’ wordt alsmaar diverser dan in het beleid op volkshuisvesting en verblijfsrecreatie wordt geregeld. De overheid heeft jarenlang gefaald in handhaving en toezicht op niet-recreatief gebruik. Op dit moment heeft de overheid geen grip op de huisvesting op vakantieparken. In extreme situaties leidt dit ertoe dat mensen die ‘onder de radar’ willen verblijven, gemakkelijk hun toevlucht op een anoniem vakantiepark zoeken. Veel ondernemers worstelen met dit probleem.

Maatschappelijk probleem wordt aangekaart
Daarom organiseert de minister van BZK op 29 november 2018 samen met diverse provincies een landelijke Vakantieparken Top. Tijdens deze dag wordt de Nationale Actieagenda Vakantieparken gepresenteerd. Men ziet in dat er zich een maatschappelijk probleem voordoet. Voormalige vakantieparken kunnen dan ook een oplossing zijn voor maatschappelijke huisvestingsbehoeftes.

Oplossingen

ZKA adviseert de sector (markt en overheid) om te kiezen voor een meerjarige en integrale aanpak. De eerste oplossingen om de sector gezond te houden nemen we in de praktijk al waar:

  1. Parken met recreatieve toekomst worden gestimuleerd om te excelleren in hun marktsegment: ze krijgen op maat (ontwikkel)ruimte, kennis en vertrouwen. Nederland heeft baat bij toekomstbestendige vakantieparken met (inter)nationale aantrekkingskracht.
  2. Parken zonder recreatieve toekomst worden begeleid naar een nieuwe toekomst buiten de recreatie. Waar mogelijk worden huisvestingsbehoeftes ingevuld. Er wordt gewerkt aan transformatiekaders. Advies: zorg ervoor dat voormalige vakantieparken een bijdrage leveren aan de samenleving en pak ondermijning aan.
  3. Het principe 1 park, 1 plan wordt steeds vaker in de praktijk gehanteerd, want ieder park is uniek.
  4. Deze aanpak wordt steeds vaker door de markt en overheid samen vormgegeven en uitgevoerd; alleen samen kan dit worden opgelost.
  5. ….

Welke oplossing spreekt u aan en welke wilt u toevoegen?

Merlijn Pietersma

Onze specialist(en)

Merlijn Pietersma

Leisure strateeg

Tel. : 06 8190 9921
Email : m.pietersma@zka.nl